Collection Title: Seren Cymru

Provider: The National Library of Wales

Rights: This resource is copyright of Baptist Union of Wales.

View full details

First Previous Image 4 of 16 Next Last
Full Screen
3 articles on this page
PONTYPRIDD AR CYLCH

nidog, a W. A. Williams, Tabernacl. Caf- wyd gwyl ragorol, eynulliadau lluosog, a chasgliadau gwell o. lawor nag arf er. Tcknladau briw sydid gan lawer yti y cylch trwy fod ou plant yn ymadael i fynd i'r fydidin, MaiO glan Mr. H. T. Richards, Tabernacl, ddiau fab yno, a'r un model David Williams ysgrifennydd Tabernacl, ac If or Edwards, Libanus, Trefforest. Y mae malb neu feibiou yno hefyd gan ainryw ereill. Y r ydymyu gweled fod oin heglwysi yn cael eu bylchu trwy fod ein pobl ieuainc yn uno la'r fyddin. Ein gweddi yw y daw terfyn buan ar y brwydro ac y oeir heddweh 'hyd bytli. CYFAILL JOHN.

CWRS Y RHYFEL

C'WRS Y RHYFEL. AJJOL YGIAD YR WYTHNOS. YR ARTH A'R ERYROD. BETH WNEIR YN FFRAINC. DYDDIAU PENBLWYDD. YR HYN A DDYMUNAI'R CAISAR. YR ARTH A'R ERYROD ETO. Fol- mae'r Lllew yn larwyiddnod Prydain, y Mae Ir Arth yn arwyddnod Rwisia, yr Eryr i Germa,ni, a'r ,Eryr a dau ben iddo i Awistria. Rhwng yr Arth a'r Eryrod y bu yr ymdrech mwyaf yr wythnos a aeth heib- io, oto. Gwiriwyd yr hyn a ddywedwyd yn y Uythyr diweddaf, sef nad oedd Germani wledi llwyddo i roi orgy I idigo-n nerthol i Rwisia yn Lemberg, He y buas ai sefyUfa Byddin Germani o bosibl yn gyfyng er cwympo o Lemberg. Cyn i'r llythyr hwnnw ymddangos yn y eolofnau hyn, yr oedd Lem- berg wedi syrthio i ddwylaw'r Germaniaid, end yr Arth wrth gilio yn bl wedi taro ergyd mor gryf la'i bawen nes pluo un ochr i'r Eryr mawr. Chafodd y Germaniaid na eharcharorion na chyfarpar rhyfel pan gym- erasant Lemberg. Trannoeth ymosodd y, R ws- iaid mor ffYirnigar ydeheu i Lemberg nes gyrru'r gelyn ar ffo tua'r lafon, i'r afon, ac yn ol dros yr afon Dniester, gan achosi iddo golledion trymion. Sicr yw fod Ger- mani wedi colli mwy o ddynion wrth enill Lemberg nag a gollodd R wsia wrth gilio yin ol. Yn awr mae'r Germaniaid yn erlyn ar ol Byddin Rwsia, tua'r dwyrain a'r gogledd o Lemberg. Ar yr olwg gyntaf, ac i'r angbyf- arwydd, gellid meddwl fod RWlSia yn colli am ei bod y,n cllio, a bod Germani o rcid- rwydd yn ennill am ei bod yn erlyn. Fel rheol buasai y cyfryw dybiaeth yn hollol gywir; eithr nid yw yn hollol gywir yn yr amgylchiadau presennol. Cilio yn ol o'i gwirfodd y ImvO Byddin Rwsia; oi horlyn o'i hanfodd y mae Byddin Germani. Os gofyimir pa.ham y cilia o'i gvárfoOdd, a phaham yr erlyna Germani hi o'i hanfodd, oeir yr ateb i'r cyntaf, a rhan o'r ateb i'r ail yn y ffaith syml mai po bellaf yn ol y cilia Rwsia, mwyaf sicr a diogel a fydd ei Bydclin; a pho bellaf yr erlidia Germani ar ei hoi, mWYlar oil fydd anhawsterau a pherygl honno. Fe gofia'r darllenydd yr hyn a ddywed- wyd mewn llythyr blaenorol am bavysig- rwydd rheilffyrdd mewn rhyfel. Man rheil- ffyrdd hwylus yn anhebgorol at gludo y gynall mawrion, a'u cyfarpar, iacat symud corlfluoedd mawrion o filwyr yn gyflym o'r naall ran o'r maes i ran arall. Prinder gynau mawr, a'u cyfarpar priodol, orfododd y R wsiaid i gilio yn ol o Fynydd-dir Car- pathia ddeufis yn ol. Digonedd or gynau mawr, a rheilffyrdd hwylus i'w cludo, allu- ogodd Germani i orfodi Rwsia i gilio. Pe heb y gynau mawr, nis gallai Germani fod wedi gyrru y Rwsiaid yn ol. Pe heb y rheilffyrdd cyfleus a hwylus i'w cludo nis gallai Byddin Germani fod wedi symud y gynau mawr ymlaen ar 01 y Rwsiaid o'r naill ddydd i'r Hall. Yn awr terfyna cyfleusterau rheiffyrdd i'r Germaniaid ym-ron yri hollol Jar ol myned heibio i Lemberg. Amhosibl fydd lddi gludo corffluoedd ma:wæ-(¡ Rlwyr yn gyflym fel oynt 0'1' ilaill ran o'r maes i ran arall. Amhosibl hefyd a fjyidd i Germani gludo y gynau mawr i erlid y Rwisiaid; rhaid fydd iddi foddloni ar gyflegrau ysgafnaoh, o natur y rhai ,sydd gsii Rwsia. Bydd arfau y ddwy fyddin felly yn fwy cyfartal 'nag y buont er dechreu y rhuthr trwy Galicia. Wedi colli y mantais oedd ganddi mewn gynau trwin, rhaid fycld i Germani ymddi- bynnu fwy fwy ar allu ei milwyr po bellaf yr a ymlaen lar ol y Rwsiaid. Eithr cydneb- ydd pawb fod milwyr Rwsia, fel milwyr Prydain a Ffrainc, ddyn am ddyn yndrech ymladdwyr na milwyr Germani. Profwyd hyn bob tro y daeth y dynion wyneb yn wyneb, gledd ynghledd, a bidog at fidog. Y gynau trymion yn unig a roddodd1 fan- tiais i Germani hyd yma. Po bellaf yr a, oddiwrth y rheillfordd, cyll yn fwy a mwy y, fantais lion. Gwelir felly paham y cilia Rwsia yn dl o" gyrraedd y rheilffyrdd a pha fantais a ddaw iddi drwy hynny. "Ond," meddai'r darllenydd, "paI-Lainiia ad lonydd iddi yn He rhuthro i bei-yglii-rth ei her lid?" Yr ateb yn syml yw: Am na feiddia Germani adael llonydd iddi, am ,na all fforddio peidio ei her lid. Os peidia Ger- mani orlid lar ol y Rwisiaid, rhaid fydd iddi wneud un o ddau beth; set naill ai aros yn ei hunfan, neu gilio yn ol ei hun. Eithr ni all fforddio gwneuthur y naill na'r llall. Amean maw'r Germani yn y 11huthr ofnadwy hwn yw, fel y dywedwyd droion eisoeis, torri gryrn Byddin "Rwisia, la'i gwneud yn amhosibl iddi ymosod. Yna gall Germani yrru banner miliw'n, neu filiwn o'i dynion o Galicia i Ffrainc neu i gyffiniau yr Eidal lie y bygythir ei byddinoedd eraill hi. Hyd nes ynte y gall wneud Byddin Rwsia yn ddiymadferth, feiddia Mackerisen ddim "tynnu milwyr o Galicia i helpu'r byddin- oedd mewn aneusydd eraill. Os saif yn ei unfan, rhaid iddo gadw digon o lilwyr yno i wrthsefyll yr ymoiiodiadau a wneir arno ga.n y Rwsiaid y munud y peidia efe ymosod arnynt hwy. Cafodd brawf diymwad o hynny pa,n yinoisododd y Rwisiaid ar Von Linsingen ar lannau'r Dniester, gler Lemberg, tran- lioeth i gwymp y ddinias. Unig ddiogelwch Mackenisen felly yw dal i guro yn ddibaid ar y llwsilaid, Po bellaf yn ol y cilia'r Archdduc, anhawddiaf oil a fydd i Mack- ensen daro ergydion cryf a ehyflym. Po b,ypi y byddo llinell ei gysylltiadau ag ystor ei gyfarpar, anliawddaf fydd iddo gael y cyfarpar angenrheidiol yn brydlon, a mwyiaf oil fydd y perygl i'r Rwsiaid dorri ei linell ac amgylelni ei fyddin. YN FFRAJtNC Y gwrthwyneb hollol yw M yn Ffrainc i'r hy,n yw yn Galicia. E,rlid me'r Ger- maniaid yn Galicia, ainddiffyn ou hunain am eu bywyd y imaent yn Ffrainc. Colli f.yfie listerau rheilffyrdd a wna Germani wrth erlid ar ol y gelyn yn G-alicia; colli cyfleus- terau rlieilffyrdd a wna wrth ildio pob milltir i ni yn Ffrainc. Y rheiffyrdd eto yw'r peth mawr yn ^Ffrainc feL yn Galicia. Drwy nifer a threfn y rheilffyrdd yng ngogledd Ffrainc y, mao Gerllnani dro ar ol tro wedi gal In dyblu :a threblu nifer ei fil- wyr mewn unrhyw fan yr ymosodid arno gan Syr John French neu Joffre. Nid rhyf- edd ei fod yn glynu. wrthynt mor gyndyn. Unwaitli y cyll ei afael ar y rheilffyrdd neu en prif ganol fannau, cyll hefyd ei afael ar Ffrainc a Belgium, a rhaid fydd iddo gilio yn 01 dros y'Rbein i'w wlad ei hun. Os astudir yn ofaluus y map sy'n dangos y rheilffyrdd yi-icogledid Ffrainc, fe welir fod Byddinoedd Prydain a Ffrainc ynghymydog- aeth La Laesee, Arras, a Lens, yn araf ond yn sicr yn cau am y Germaniaid fel ag i'w gorfodi i ollwng ea gafiael ar y rheilffyrdd. Pan ddaw'r gorchymyn i'n bechgyn ni i gerdeled rhagddynt, fe we] ir ff ravyth y pethau hyn. 'DYDDIAU PENBLWYDD. Dydd Lluu, Mehefin 28, oedd dydd pen- hI wydd llofruddiaetli Tywysog Coronog Awis- tria a'i briod ar yr ysfcryd yn Sarajevo. Yr amgylcbiad li wnnw roddodd i AWls- tria gyhoeddi rhyfel yn erbyn Servia, yr hyn a arvvciniodd i'r Armagedon presenol. Cyn pen rais eto daw dyddj penblwydd cy- hoeddi Rhyfel Prydain yn erbyn 'Germani, am dorri o honno ei cliyfamod i barchu tiriogaeth Belgium. Bwriada Pwyllgor Canolog y Cymdeith- asau Gwladgar yn Llundain ddathlu ydydd- iad hwn, Awist 4ydd, mewn modd arbennig. Yn y Pwyllgor Canolog y cyferfydd1 holl gymdeithiasau gwladgar y deyrnas o bob math. Mr. Aequith yw Llywydd y Pwyllgor Canolog, a Mr. Balfour ac Arglwydd Rose- bery yw yr Is-lywyddion. Amcana'r Pwyll- gor, hyd y bo'n bosibl drefnu i gynnal Cyfarfod Cyhoeddus mawr ym mhrif drefi'r deyrnas, gydia,'r aancan o roi cyfleustra i drigolion y: deyrnias ddangos i'r byd, a plirofi i'r Caisar fod Prydain mor bender- fynol lieddyw ag ydoeldd flwyddyn yn ol, i ddial ciam Belgium, i osos bach yn ffroen militariaeth Germani, ac i gario'r rhyfel ymlaen. nes ennill bucldugoliaeth livyr a sicrha heddweh. piarhaol i Ewrop. Gwyddis erbyn hyn yr hoffai y Caisar wneud heiddweh-p,o y caffai ar ei delerau ei hun. Bodidlonai roi Belgium yn ol i'r Belgiaid, os oaiff yntau yn ol j Trefedig- aethau a gymerwyd oddiarno gan "Brydain ymhob rhan o'r byd. Ond nis gall-win ni gydag un gradd o hun- an baroh na diogelwch foddloni i wneud heddweh ar y cyfryw amodau, nac ar eu tebyg, A yw anrheithiwr Belgium, treis- wyr Ffrainc, llofruddion ein bechgyn dewr drwy'r nwy, gwenwynig, a suddwyr y Lusi- bania-a yw y rhai hyn i gael dianc yn ddigosp? A ydym ni (i gydnabod mewn gweithred fod v ,r erchyllderau harbaraidd hy,n yn gyfreithlawn? A. ydym ni yn myned i roi cyfle ac jamseir i'r Caisar i ail gasglu byddin, i lunio suddlongau, a Zepelinis, a'i galluoga i ymosod ar Brydain eto cyn liir gan gyflawnu yma yr erchyllderau a wnaeth efe ar y cyfandir? Neu, a fynnwn i ei gospi ef am a wnaeth efe, a'i gwneud yn amhosibl iddo ef, llJa'i blant, na'i wyrion, dorri eto ar heddwch byd? Atebed cyfar- fodydd Aivist 4edd.

YR YSGOL SUL

YR YSGOL SUL. At Olygydd "Seren Cymru. Mr. Golygyidd,- — Yn eich ysgrif arweiniol yn "iSeren Cyniru," Gorffennaf 2, g-wa- hoddwch y neb a chwenycho draethu ei len ar bwnc yr Ysgol Sul. Cyfaddefaf yn onest nad wyf heb bryder am y budd a. ddeillia o ymdriniaeth a'r mater drwy'r wasg; la chyfyd fy mhryder o sylwadaeth a plirofiad. Gweiais ami i ymdriniaeth bellach ar bynciau dadleujol pwysig yn 'Seren Oyjmru,' ond yn rhy, ami syrth y dadleaon i haeria-dau disail, cweryliaeth wraohaidd, ac jrnosodiadau iisel. Er y credaf yn gryf y dylid g wntylJio materion ein Henwaddrwy "Seren Cymru," pe gwnelid hynny'n deg a doeth; eto yr ivyf yn ofni, hwyrach olier- wydd gwendid fy lIydd, weled llawer o hynny yn wyneb rhyw ddiffyg difrifol isydd ynoin. Ni'm synid io rweled llawer yn ysg- rifennu i "iSeren Cymru," ond oddieithr i chwi, Mr. Golyg-ydd, wneuthur defnydd mawr o'oh basged, synwn o weled llawer u help yn yr holl ymdraiodaeth. Hoffaf bob beirniadaeth deg, boed hi lymed ag y bo; ond ffiaidd g-ennyf bob math o ymcecraeth. Y mae pwnc yr Ysgol Sul yn un anodd ac astrus, ac fel y cyfryw yn llawn elfennau dadleuol. Teimlaf hyn wrth ddarllen yr erthygl iarweiniol, "Ai Dihangol y Llanc." Ni chydolygaf lagarnryw o'i haeriadau, nac a'i phrif gymeradwyaeth. Paham, 03 mynaf, nad lallaf ei beirniadu'n Ueg? Pa. raid i mi ymosod ar y Golygydd, a lywodraethir gan yr ysbryd goreu a'r lamcan uchaf, a,'i safle a 'i swydd yn ri-ioi i pwys yn ei farn? Os ydym i ymdrin a.'r mater drwy'r wasg gyda budd la bendith, y mae'n rhaid wrth oleuni, doethineb, tegwch a gonestrwydd. Buasai'n clda gennyf, Mr. Golygydd, pe gosodaseoli chwi i lawr ganonau'r ymdriniaeth, modd y'i cedwid o fewn terfynau priodol, er na