Collection Title: Llan

Provider: The National Library of Wales

Rights: The copyright status or ownership of this resource is unknown.

View full details

First Previous Image 3 of 8 Next Last
Full Screen
6 articles on this page
Y Rhyfel o Ddydd i DdyddI o

bydd lluoedd y Kaiser at drugaredd v Cynghreiriaid, y rhai fyddant yn barod yn erbyn unrhyw ymosodiad. YMOSODIAD ARALL CAN AWYR- LONGAU. Unwaith eto, gwnaed ymosodiad ga-i awyr-longau Germanaidd ar lanau gog- ieddol Prydain. vr ail mown wythnos. nos lau, rhwiig 9.30 a 11.45, gan ollwng tan- v ::> ::> belenau i lavvr gyda chanlyniadau alaethus fel v dengys a ganlyn—> Lladdwyd. Clwyfwyd. Dyuion 4 3 Merched 2 11 6 23 Yn ychwanegol at yr uchod, gwnaed dinystr ar bedwar ar ddeg o dai. Taniwyd ar yr awyr-longau, ond llwyddasant i ddianc. Credir i un t) hoiivnt gael ei niweidio gan saetliau. Ymddengvs fod y Germaniaid yn awyddus iawn ar i'r ym- osodiadau awyrawl liyu gael eu carlo allavi raor fynych ag sydd bosibl fel cosb ar Brydain am gyhoeddi rhyfel! DYDD LLUN. EXCILIAD Y RWSIAID. Dywed y Germaniaid eu bod wedi rhoddi at.alfa. ar ymdaith y Rwsiaid yn y rhan- bartli i'r eorllewin o drefi Jacobstadt a Wilkomie, ac wedi eymeryd 2350 o gar- charorion. Nis gellir hyd yma benderfynu pa un ai gwrthymosodiad ydoedd hVnl i rwystro vr ymdaith, neu fod y Rwsiaid wedi dyfod i wrthdarawiad a'r Genna-i-i- iaid. Dy wedir fod y Germaniaid yn amgylch- vnu Novo Georgiewak, a'u bod yn dynesu at Kovno. Fel y mae y Rwsiaid yn dy- nesu at linell Brest, mae yr ymladd yn myned yn ffyrnicacli o hyd. O'r 11,900 carcharorion nodwyd mewn adroddiad o Berlin ddvdd Sul, dywedir fod 8550 o honynt wedi eu eymeryd oddiar y byddin- oedd ymladdent o Osaviec i Woldawa, Adroddir fod y Rwsiaid yn encilio ymhob cyfeiriad o Brest, ond nid oes uemawr fanylion wedi cyraedd. YN FFRAINC. Mae 19 o awyrlongau perthynol i'r Ffrancod wedi bed yn tan-belenu yst-ordy Germanaidd anferth, gan ollwng 108 odan- belenau, ac aehosi llawer o ddifrod. Yn vr Argonne, llwyddwyd i wrth- weithio ymosodiad ffyrnig a wnaed gan y Germaniaid, a'u gorfodi i encilio gyda brys. Y SEFYLLFA YN Y BALKANS. Mae sefyllfa petitait yn y Balkans yn ganolbwynt llawer o ddyddordeb, ac ym- ddengys na fyddis yn hir cyn eu gweled yu mabwysiadu cynlluniau pendant. Ym- ddengys fod Roumania wedi penderfynu na oddefir i ychwaneg o gad-ddarpariadau gael eu cludo gan y Germaniaid i Twrci. RHYBUDD I BRYDAIK Cyhoeddwyd ertliygl yn yr ''Ham- burg Fremdenblatt" o dan y t-eitl "Gwylia, Brydain. Yn yr ertliygl oeir a ganlyn "Bydd i'r ymosodiad awyrol diweddar ad- gofio Prydain nad ydym yn anghofio mai hi yw ein prif elyn. Pa ganlyniadau sydd i'r ymosodiadau hyn nid ydym yn gwybod. ac nid ydym yn hidio ychwaith. Y peth pwysicaf i ni yw y canlynadau moesol. Y mae dydd cyfrif pwysig yn sicr o ddod i ran Prydain. Fe ddaw drwy oresgyn Prydain neu rywfodd arall. Fe allwn aros oher- wydd fod amser yn chware ein cynllun. Yn v cyfams-er fe allwn anfon bombs wedi eu gwneyd yn Germani, ac fe gawn eu lianfon i Loegr heb dalu toll Gwylia., Brydain EISIAU HEDDWCH Yn nghwrs arait,h a draddododd yu Klein Flottbeck, ger Hamburg, dywedodd Prince Bulow: "Y inae Germani eisiau lie,ddweh--heddweli a fydd nid yn unig yn anrhydeddus ond a fydd yn iawn digonol iddi am ei gwroldeb a'i Ituiiaii-abert-ii mawr. Yr ydym yn dibynu ar y Kaiser am heddwch ac nid oes arnorn eisiau dim arall." Cysyllfcir pwysigrwydd gwleid- vddol a'r araith SUDDO BAD AWSTRAIDD Hysbysir o Rufain fod y bad Awstriaidd U3 wedi cael ei suddo. a bod un swyddog ac un ar ddeg o ddynion wedi cael eu cy meryd yn garcharorion. Adeiladwyd y bad uchod yn 1908. Llestr bychan ydoedd, 142 o droedfeddi o hyd a'i cliyflymder yn 12 knots. Gan ei bod yn cario dau ar bymtheg o griw y mae pump ar goll. riyii-ia*r ail fad-tanforawl Awstriaidd i gûlJi yn ystod yr wytlines DYDD MAWRTH. TAIO AR DREFI DIAMDDIFFYN. Rhwllg -lia-ier awr wedi pedwar a phump o'r gloch foreu ddoe, gollyngodd Hong ym- suddawl nifer o d;tn-l>eleuau ar drefi Paxtr.)ii, a Whitehaven, ond ni wnaed llawer o niwed. Tarawvd rhanau o'r rheilffordd i'r gogledd o Parton. ond ni pharwyd ond yehydig oediad i'r cerbydresi. Acho-odd y tati-belenau i dan dori'allan yn a Ilarringt.on, ond llwy'ddw\"d i'w ddiffodd yn fuan. Ni fyneg-wyd iVxi neb wedi eu lladd na u elwvfo < BYDDINOEDD GERMANI YN | RWSIA. I Y mae yn amIwg fod byddinoedd Hin- denburg a Meckensen yn bwriadu ceisio amgylchynu y Rwsiaid. Dywed adrodd- iad swyddojol a dderbyniwyd o Petrograd fod y Rwsiaid yn gwneyd amddiffyniad dewr yn erbyn Hindenburg, yr hwn sydd wedi gorfod encilio gyda cholledion ar uthrol. Mae byddin Mack onsen wedi croesi y Bug i'r de i Brest Litovsk, ac y I mae y Tywysog Leopold o Bavaria wedi croesi yr afon i'r gogledd-orllewin o'r am- I ddiffynfa. Mae y ddwy fyddin hyn y.¡ dihai y Rwsiaid, y rhai a enciliant yn rheolaidd. Yn ol barn gohebydd neillduol yn Petrograd, yr ydym ar fin dadblygiada i difrifol yn rhanbarth y Baltic, lie y mae FTindenburg wedi anfon adg^'fnerthion :3J ciyfion. TAN-BELENU AMDDIFF YNF E Y DD VENICE. Dydd Llun. ymosododd pedair o awyr- longau ar borthladdoedd Venice, gan eu tan-belenu, ond dilynwyd hwy gan awyr- cnwyr Italaidd, a gorfu arnynt encilio cyn gwneyd ilawer, o niwed. CARCHARORION GERMANAIDD YX DIANC. Y mae tri swyddog Germanaidd eto—un milwrol a dau lynge>sol—wedi dianc c wei-syll carcharorion Dyffryn Aled, ger Dinbych. O'r gwersyl 1 hwu y diangodd clan arall beth ams-er yn ol, y rhai a ddal- iwyd yrnhen vchydig ddyddiau. Wele eu henwau a disgritiad (,Iiinyiit,: --Lie titen a,-Lt Hans Werner von Heldorf, chwe' troed- fedd o daldra, gwallt goleu, o bryd ysgafn, maintioli canolie.. craith ar ochr chwith ei fqdl; gwisg filwrol lwya; yn siarad Saes- neg. Capten N. Hendrick Julius von Henning, 31 oed. pum troedfedd deng mod- fedd o daldra, gwallt. tywyll, llygaid brown, o gorit ysgafn; gwisg lyngesol wen; ni fedi- Saesneg. Cal)teii Hermann Tlwlells 32 oed, pum troedfedd ac un modfedd ar ddeg o daldra, gwallt goleu, llygaid glas amlwg yn siarad Sae^neg, gydag acen German- aidd; gwisg lvngesol las Gall y tri fod yn gwisgo dillad preiiab. Dydd Llun; llwyddwyd i ddal y Cad ben Th ol ens mewn gwe-sty bychan yn Llan- dudno, a gwneir ymchwiliadau manwl gan yr awdurdodau am y ddau arall. CYDNABOD DEWRDER Mae chwecli o Groesau Victoria a 16 o D.S.O. wedi eu rhanu i gynifer a. hyny o swvddogion a llongwyr dewr am eu gwr- hydri vn v Dardanelles Bydd i gydna- bvddiaeth o'r fat-li yn sicr o greu brwdfr\*d- edd mewn ereill i wneyd eu goreu. DAL GARCHARORION GERMANAIDD. Erbyn hyn, mae y ddau Germaniad arall a ddiangasant o DyfFryn Aled, sef Von Helidorf a Von Hellenig, wedi eu cymeryd i'r ddalfi yn Llandudno. Daliwyd y ddau drwy ddebeu rwydd bacbgen a wasanaetha mewn masnach- dy eilliwr, yr hwn a hysbysodd yr heddgeld- waid, a ehymerwyd y ddau i'r ddalfa. GALANASTRA DYCHRYNLLYD AR Y MOR. Prydnawn ddoe, cyhoeddwyd gan y Press Bureau fod yr agerlong Royal Edward," perthynol i Canada, wedi ei suddo yn y Mor iEgeaidd foreu Sadwrn diweddaf, a bod o leiaf fil o fywydau wedi eu colli. Yr oedd yn cludo milwyr, sef 32 o awyddogion a 1350 o filwyr cyffrediu, i faes y rhyfel, a rhifai ei dwylaw 220, o ba rat yr oedd ugeiniau yn perthyn i Gaerdydd. Creodd y newydd deimladau cyffroua a galarus ymhob ntau, gan ua wyddis i !)icrwydd pwy sydd wedi colli eu bywydau. Llwyddwyd i achub tua G00 oedd ar ei bwrdd. Er fod ugeiniau o filoedd o filwyr wedi eu cludo gan ein llynges oddiar dechreu y rhyfel, y Royal Edward yw y gyntaf a gollwyd, Tua blwyddyn yn ol y pwrca3wyd hi gan gwmni Americanaidd, a bu yn cael ei defnyddio i gludo milwyr gan y Llywodraeth oddiar byny hyd yn awr. Hyd y deallir, nid oedd unrhyw filwyr o Gymru ar ei bwrdd, a chydynideimlir yn ddwfn a theuluoedd y rhai a gollasant eu bywydau drwy y gyfiafall y n eichyll. Yr oeddynt yn awyddus a pharod i ymladd a'r gelyn, ond ni chawsant gyfle i amddiffyn eu bunain pan darawya y llong gan y llestr ymsuddawl, AMDDIFFYNIAD Y RWSIAID. Dywed gohebydd o Amsterdam fod am- ddiffyuiad y Rwsiaid yn erbyn ymosodiadau y Germaniaid yn cael el arddaiicgos yn fwy pendant bob dydd fel y dynesa byddinoedd Germani ac Awstria. Medda y Rwsiaid ddigon o alluoedd i'w galluogi wneyd gwrth ymosodiadau effeithiol, a gellir disgwyl brwydrau ffyrnig yn ystod y dyddiau nesaf. Hawlia y Germaniaid fod byddin y Cad- fridog von Eichorn wedi cymeryd 4500 o Rwsiaid yn garcharorion, ynghyd & medd- ianu 240 o fagnelau a ciiad-ddarpariadau. Brysneges o Berlin a fynega fod byddin Mackeusen wedi cyraedd o fcA it pytiittietig milldir i Brest-Litovsk, ac y mae dwy fyddin Germanaidd arall o fawn cyffelyb bellder mewn cyfeiriadau ereill. HAELIONI CANADA. Mae dros 400,000p. wedi eu cyfranu yn Canada tuag at ddarparu peirianau saethu i'r 11 ^milwyr Canadaidd yn y rhyfel, y rhai sydd I wedi eu cyfienwi a dwy fit o bonynt, heblaw lluaws o fagnelau. Mae Canada, Awstralia, t, a New Zealand, wedi amlygu eu cariad at y fam-wlad mewn modd sylweddol iawn, ac yn deilwng o bob canmoliaeth. LLWYDDTANT Y FFRANCOD YN Y VOSGES. Mae llawer o datiio magnelau wedi bod, yn enwedig yn y Vosges, lie y tan belenwyd saf- leoedd y gelyn yn y ihanbarthau o Linge i'r Reickacker Kopf, a rhwng Sondernach a'r Landersbach. Yn y He olaf, ymosodwyd yn benderfvnol gan ein traedfilwyr, a meddlan- asant safleoedd pwysig, o'r rhai y methodd y Germaniaid eu gyru allan. M ANION. Yniuuoq-ld y Parch. P. J. Loseby, rheithor North Benflcet, a'r gatrawd feddygol. Mewn ymdrech i achub ei frawd clwvf- edig yn y Dardanelles, cafodd John Laing ei ladd. Brodor o Aberdeen ydoedd. Gadawcdd y Private A. W. Hall, 0 Bradford, yr hWll a laddwyd yn Ffrainc, weddw ac wyth o blant, yr heuaf ohonvnt dan ddeuddeng mlwydd oed. Dywedir fod gwirfodtlolwr o Japan, aT enw Ykassimy. wedi cyraedd Vilna i i ddwy glust wedi eu tori ymaith. Gwairh y Germaniaid ydoedd hyn. Am werthu llaeth gwael i wersyllfa milwyr clwyfedig yn Eastbourne, gorfod i John Wenearsgil, amaothwr, dalu 5p. a'r cost-au. .1 Bygythir ni yn awr a plirinder mewn pinau, ac felly rhaid gofalu peidio eu gw< s_ traffu. Nid ydym fel rheol yn eu gwerth- fawrogi hyd nes ein gorfodir. Mae yr Arglwydd Farnwr Bankes yn cynorthwyo gwaith y cofrestm yn ei blwyf genedigol, Llaneurgain, Sir Fflint. i roddir caniatad i ragor o efiydwyr meddygot ymuno ohc-rwydd bydd prinder yn mhlith meddvgon iities o law. Rhoddxxld Arglwydd Decies, Beresford Lodge at wasanaetli vr awdurdodau tel ysbytty swyddogion. γ- Am werthu dioil feddwol i filwr elwvÎ- edig gorfodwyd Ernest Holland, tafarnwr, vn Plant ol, Kent, i dalu gini. Ceii- nifer lluosog o fenywod yn meddwi yn Llundain ar hyn o bryd am eu bod y i derbvn rhvw 30s. vr wvthnos am fod 'l-U gwyr vn filwyr. Cyrhaeddodd cvlan-vvni cronfa amaeth- wyr Prydain Fawr tuag at. Gv-iiideitba,, Groes Goc-li 43,453p. 13s. 11c. Cafodd y magnelwr Jaffery. o Aberdeen, ei lacld ar y C\-fandir fel yr oedd yn y?- grifenu llytliyr gartref i'w fam. I b Dirwyviyd John llaldam, o Leeds, am absenoli ei hunan oddiwrth ei waith am ddau ddiwrnod, ac felly yn oedi gwaitii pwvsig yuglyu a'r Llvnges. "Dylasech wele

Llanbedr wedi ei Hateb

Llanbedr wedi ei Hateb. Mae Llanbedr wedi derbvn ei liatebiad vn awr. Yr oedd amheuaeth vii. btxloh unwaith ynghylch yt. hyn ag yr oedd preswylwyr Llanbedr vn ymffrostio en bod vn welliadau parliaol. A oedd y bobl yn lhtrltttil, yn well? Dvna oedd y cwestiwn mawr, a dyma yr atebiad o un wedi ei wella ac yn parhau yu well, yn cael ei ddatgan vn groew gan breswylydd yn Llanbedr:— Ar Chwefror oed, 1909, dvwedodd Mr. D..Tones, o'r ''Britannia, gerllaw Ysgol v Bachgyn, RrYH Road. Yr vvf wedi bod yn dioddef poenau yn ly ugliefn, ynghyd ilt ymosodiadau aclilysurol o bensyfrdaudod. Ar yr adegau hyny. blinwn yn hawdd. ac nid oedd genyf awycld o gwbl at. waith. Priodolwn yr arwvddion hyn i an- hwylder yr elwleiiod, ac wedi i mi ddarllen hanes am Doan's backache kidney pills, gwnaethum fy meddwi i fyny i roddi pr;h\'f arnynt. Cariai allan fy mwriad, a hyny canlvniadau Ciliodd y poenau yn fy nghefu yn ddioed, a chefais waredigaeth Iwyr o'r arwvddion ereill. Da genyf liyibyeu na chefais ail-vmosodiad o'r aiiliwvlderau. Bydd i beleni Doan ga?l fv nL'l)vmeratlwyaeth galonog. L (Anvyddwvd) I) JONES.' Ar EbriII Sfed, chioe mlynedd yn ddrweddarnc/t, dywedodd Mr. Jonets "Darfu i beleni Doan fy ngwelia chwe' mlynedd yn ol, a da genyf hysbysu fy mod wedi parhau yn dda oddiar hyny." Os vdveh yn dioddef oddiwrth grafel. poen vn ycefn, anhwyklerau dyfrol, difYyn vni, gwendid, chwyddiadau y dropsi yn v migwrn a'r aelodau, crydcymalau, syfr- dandod, dwylaw a. thraed oer, neu unrhyw anliwylder yr elwlenod lleÙ' yswigen, bydd i Doan' baekaclie kidney pills eich cvnorthwyo gan eu hod wedi eu darparu ::> vn unig ar gvfer vr elwlenod a'r yswigen. Pris, 2s. 9c. v hlychaid, chwe' blychai l, 13s. 9c. gan yr hoi 1 fasnachwyr, neu oddi- wrth v Foster-McClellan Co., 8, Well- Street, Oxford Street, London, W. Peid- iweh gofyn alii backache neu kidney pills, —yofvnwch vn htmiaul am I)ixni >■ hélck- aclfii kidney pills, yr un fath 1,li a gafodd Mr. Jones

Sgwrs yn y tren ynghylch y Llan

Sgwrs yn y tren ynghylch y 'Llan.' Cymerais y gerbydres o Gwmscafaddan. Eisteddais mewu cornel, llenwais fy mhibell o faco Amlwch, a thynais allan y LLAN. Dar- llenais yn ngbanol cwmwl o fwg, a chefais ad- I daliad mews mwynhad o'r fath oreu. "Tra yn paratoi i ail lanw y bibell, dyma'r dyn oedd yn eistcdd gyferbyn a mi yn fy nghyfarch, ac meddai:— 'Gwelaf mai Eglwyswr ydych ehwi V Ie,' meddwn, gau daflu cymaiiit a fedrwu o falchder i'r gair bacb. Chwi,' meddai, 'yw'r Eglwyswr cyntaf welais erioed yn darllen y LLAS yn y tren. Yr ydych fel Eglwyswyr yn dipyn o gowi '-ds, Mae gas genych arddel yr hen Faru, ei Llyfr I Gweddi a'i llenyddiaeth gyffredinol.' Diar mi,' atebais, 'o bosibl fod gronyn o wirionedd yn eich cyhuddiad, ond paham y cymerweh chwi gymaint o ddyddordeb yn yr Eglwya ag yr ydych yn dangos gymaint o el 1-1 In eiddigedd a malais, canys gwn mai Ymneill- duwr ydych.' I We],' meddai, mae mab-yn-nghyfraitb i mi yn Eglwyswr selog, ac yr ydwyf yn dar- llen y LLAN, IV Haul, y Cyfaill Eglwysig, a'r Perl yn feunyddiol, a gyda mwy o gysondeb na haner yr Eglwyswyr yn ein plwyf ni, er fel y dywedwch mai Ymneillduwr ydwyf ac yn ddiacon, o ran hyny, yn Gilboa. ac y mae yna gysylltiad agos bellach rhyncof i Ilenydd- iaeth Eglwysig, ond cofiwch nad wyf yn llai o Ymneillduwr yn berwydd hyny.' Tybed a ydyw ffrwyth y darllen yn eich gogwyddo i ddyfod yn Eglwyswr,' meddwn, neu yn fwy cymedrol eich atgasedd tuag at hen EgI wys y wlad V 'Ni adawn gapel Gilboa am godaid o aur,' meddai yn benderfynol, 'ac yr ydwyf yn Ddadgysyiltwr, ond mae genyf barch i'r Eg- lwys am yr hyn wnaeth ac am yr hyn wna, ac yr ydwyf yu ffyddiog y gwna fwy yn y dyfod- ol, dadgysylit!ad neu beidio. Yn bersonol carwn weled yr holl enwadau yn uno a'r Eglwys, ond ni ddeuaf drosodd fy hun, ar wahan i'r Corff.' Gan eich bod mor nyddysg mewn llen- yddiaeth Gymreig, beth yw eich barn am y rhan Eglwysig o honi ?' Yr oeddwu yn awyddus i wybod beth feddyliai dyn o'r fath hyn am ein cylchgron- au misol a hefyd eiu LLAM, canys rhaid fod ganddo fam aeddfed, ac efe yn journalist, ac yn gweled bron pob papur yn wythnosol. Yn bytrach na rhoddi yr atebionoun i un, treiaf ferwi ei sylwadau mewn yehydig eiriau. Yn gyntaf oil sylwodd am yr Haul, yr hwn sydd yn ddiweddar wedi newid ei olygydd. "Sgubell newydd a glan' y galwai hwn, yn cynwys erthyglau up-to-date, ffres, ac heb ddim padding, end pa hyd y deil y cylch- grawn yn ei ifresnes ? oedd y cwestiwn dafiwyd attaf. Mentrais ddweyd nas gallwn gredu y taflai Arsyllydd ei ysgrifbin o'r neilldu, ac enwais ereill. Yr oedd yn dda ganddo glywed hyn, ond hanes yr Haul ydyw hyd yn hyn, codi a machlud.' Mae yn gorwedd, nid yn gymaint gyda'r golygydd, ond gyda ei lieutenants, a ydyw yr hen gylch- grawn wedi codi i beidio machlud bytb mwy. Bai y Cyfaill Eglwysig oedd ei ysgrifau hirion, ac etto credai fod iddo leyn yr Eglwys. Mae mor ysgrythyrol, ceuhadol, ac ysprydol, ond dylai y golygydd fod yn fwy llaw-drwni pan ddanfonir iddo erthyglau gwael, ac nid yw ei farddoniaeth o safle uchel. Yna, deuwyd at y Ptrl. Yma yr oedd John o Fleet Street wrth ei fodd ac yn wen i gyd. Cwynai fod y Perl yn galed yn erbyn Ym- neillduaeth, ond etto cyfaddefai nad oedd ond yn eithaf teg yn ei ddysgeidiaeth. I'm llawenydd, carai ddadleuon Magi Jones am fod yr eneth mor gadarnhaol, ac fod ganddi y fath resymau dros ei chredo. Nid gwneyd ensyniadau heb eu profi, fel mae arfer rhai. Y Perl yw yr unig gylch- grawn i blant yn Nghymru sydd wedi cael gafael yn. y secret o apelio at blentyn. Mae cylchgronau plant (?) yn Nghymru y tub wnt i'w galluoedd. Bydd y Perl byw pan dder- fydd holl gylchgronau y wlad. Cylchgrawn i biant ydyw, ac eto nid yw yn blentynaidd Dyna magnum opus' y Wasg Eglwysig. Efbyn hyn yr oeddwn am wybod am y LLAN, canys i mi nid oes bapyr arall ond hwn. I'm siomedigaetb, nid oedd mor hwylus a rhydd- frydig yn ei fam am y papyr a feddyliwn i oedd y goreu yn yr iaith Gymraeg. Mae ymhell o fud y papyr goreu yn Nghymru,' meddai. Er fod yr ergyd mor galed, yr oedd ganddo air o obaith. Bu yn ofnadwy o lawdrwm ar yr offeiriaid, ac yn enwedig ar ein hurddasolion. Cydnabyddodd fod genym un Canon yn y rheng flaenaf fel ysgrifenydd ar byncian'r dydd, ond beth am y gweddill o'r Canoniaid ac ereill. Meddyliwch,' meddai, pe bae yr oli o'ch urddasolion yn perthyn i ni fel euwad, ni oddefid iddynt fod mor glaiar, byddai teimlad y Cyfundeb gymaint fel y cywilyddient.' Mynai y gwr hwn oaod y ffrewyll ar ysgwydd- au e:n hoffeiriaid, y rhai na wnant yr un ynigais i wella y LLAX. (Beth pe gwyddai fod llawer o offeiriaid na dderbyniant y papyr, ac a wfftiant ymdrechion y saw] sydd yn gwneyd eu goreu i guddio eu hesgeulusdra hwy ) Wedi hir siarad am ein llenyddiaeth, gofynais iddo paham yr oedd yn cymeryd y fath ddyddordeb yn y cwestiwn, ac atebodd, fel uewyddiadurwr ac nid fel eriwadwr yr ediychai ar lenyddiaeth Eglwysig. a theimlai yn sicr y trenga llawer o newyddiaduron Cym- raeo, niewti catilyniad i'r rhyfel, ond credai fod gau y LLAN well cyfieusderau i o'-oesi na'r un papyr arall. Mae genym Was-j Eglwysig, mae genYlll gyffindrefn gadarnach nag Ymneillduaeth, mae genym yspryd i wynebu drygfyd, a phe ond cael cydweith- rediad pob Eglwys, hawdd fyddai i ni redeg gwell papur nag un Etlwad yn Nghymru. Ffaith arall osododd y gwr hWIl o'm blaen a greodd ynof lawenydd uid bychan, ac er nad oedd yn hollol berthyuasc! 4'r cwestiwn, nis gallaf ei adael allan o'm hysgrif. S >n yr oeddem am wynebu aflwyddiant a dryfvdt ae wrth edrych yn olhos ddyddiau cii-.kerw yr ymdrech am Ddadgysylltiad eto nis lai na hoH ei hunan :—Beth fyddai yspryd unrhyw enwad arall wedi myned trwy gymaint o dan. Mae yspryd penderfynol a boneddigaidd yr Eglwys yn sicr o ad-dalu 0 iddi ar ei chanfed, medd ef, a'r gallu h wn o wynebu ystormydd sydd yn .profi y medr )roesi pob eowad arall. Cred fod y VIethodistiaid (ei enwad ef) ar y goriwaered am nad oes ganddynt neges arbemgol. Maent yn byw ar foethau, danteithion y County Council, yr Insurance Committees, Recruiting Agents a ffermydd breision (yn cael eu perchenogi -gan Eglwyswyr, ond y fi sydd yn dweyd hyn). Pan ar ymadael yn ngorsaf Cwm rhyd y Saesou, dywedais wrtho yr ysgrifenwn hanes yr ymddiddan yn y Li.A.N- nesaf. O'r gcreu," meddai, "rlioddwch gic gref i'r offeiriaid a'r lleygwyr cefnog nad ydynt yn deilwng o'u safle. Haedda yr Hen Fam well cefnogaeth." BRETHYN CARTREF.

Cymdeithas Gatholig Dewi Sant

Cymdeithas Gatholig Dewi Sant. KIKUYU gan Dug Argyll 3c. (Society of S. S. Peter and Paul). THE KIKDYU OPINION gan y Parch. N. P. Williams, M. A., 6c. (Longmans). Dyrna ddau lyfryn, y naill gan un o Is-lywyddion, a'r llall gan aelod c Gyngor y Gymdeithas, ar bwnc y mae llawer o siarad ac ysgrifeuu yn el gylch heddyw. Cynwys y ddau yw'r areith- iau a daaddodwyd gan eu hawduronyn ngbyf- arfod blynyddol yr E.C.U. yn mis Mehefin, ac y maent yn ymdrin & mynegiad yr Arch- esgob ar helynt Kikuyu. Fel y gellid dis- gwyl, y mae Dug Argyll yn glir ac ynddiam- wys yn ei fynegiant o'r safbwynt Gatholig gyda golwg ar y pynciau Jan sylw. Fel y gweddill o gyhoeddiadau Cymdeithas y S S. Pedr a Phaul, y mae'r llyfryn bychan wedi ei argraffu yn hardd dros ben. Belrniad:teth lym yw eiddo Mr. Williams ar yr hyn a ys- grifenodd yr Archesgob. Mewn dull meis- trolgar ac a rhesymeg gref, dengys fel y mae'r mynegiad yn angbyson ag ef ei hun. Mae unrhyw resymu ar yr hyn a elwlr Kikuyu problems yn gofyn yn gyntaf ateb pendant i'r gofyniad A ydyw'r Eglwys sydd mewn cymundet a Chaergaint yn Gatholig neu yn Brotestanaidd! Ond ni cheir unrhyw ymdriniaeth gan yr Archesgob ar y fath egwyddor sylfaenol. Ceir gan Mr. Williams n fras-ddarlun o'r hyn a fyddai'r mynegiad o safbwynt Gatholig, ac yna o safbwynt Brotes- tanaidd, ac â ymlaen i ddarlunio'r fath gym- ysgbeth ydyw o anghysondeb ac anwadalwch. Mae yntau hefyd yn ruynegi yn groew yr uuig egwyddor a all Catholig ei gynal 'There is no justification in the present, and no pros- pects in the future for the Anglican Commun. ion, unless it can declare itself to be unden- iably, uncomproisingly and unapologetically Catholic—not merely tolerating Catholicism as one of three possible interpretations of its message, but owning itself frankly to have no messege and to possess no authority other than that derived from the far more ancientt more august, more venerable Society of which it forms a part-the Church Catholic of Christ, the Israel of God." Gwua ein haelodau yn ddoetb os mynant i'w hunain y ddau lyfryn hyn. Parha'r Gymdeithas i fyned ya ei blaen. Mae yn gaIonogol i weled nifer mor dda o'r offeiriald yn ymaelodi. Yr ydya yn gobeithio ar frys ffurfio amryw Siapterau newydd yn Ngbymru gan fwyaf, ond un o leiaf yn mysg Cymry oddicartref. YR WYL A'R CYFARFODYDD.—Cynhelir y rhain yn Nghaerdydd, ar y 15fed a'r 16eg o Fedi. Dyma drefn y gwasanaethau a'r cyfarfodydd :-Medi 15, 7 30 yr hwyr, Gosper a Sagrafen Fendigaid, ac Anerchiad. Medi 16, 7 ac 8 y bore, Cymun Bendigaid. 10.30 y bore. Uchel Offeren. Pregethir gan y Parch. Dd. R. L1 Langford-James, ficer S. Marc, Bush Hill Park, Enfield. Yn y prydnawn am 2, cyferfydd Cyngor y Gymdeithas, ac am 3 o'r gloch, cynhelir Cyfarfod Cyffredinol o'r aelodau a'u chyfeill- ion, pryd y darllenir dau bapyr ar bynciau o ddyddordeb ar hyn o bryd* Yr ydys yn gobeithio y gwna pob aelod, ac ereill sydd yn cytuno a'n hamcanion, ei oreu i ymbreaeuoli yn y gwasanaethau a'r cyfarfodydd hyn. Mae pob argoel y ceir gwyl hapus & llwyddiauus. YR YSGRIRENYDU. *Cynhelir yr holl wasanaethau yn Eglwys Saut Martin, Roatb, a'r cyfarfodydd yn Ystafell Plwyf yr un Eglwys. 0

BODFEAN

BODFEAN. PRIODA-S.-Dydd Mercber, Awst 4ydd, yn Hope Church, Caergwrle, gan Ficer v lie, priodwyd Mr. James Roberts, Lodge Uchaf, un o Wardeniaid yr Eglwys hon (St. Buan), a Miss Polly Hunter o Caergwrle. Yu ddiweddar yr oeddyrn yn cwyno ei cho'.li o'r ardal, a'r Eglwys hon, ond da iawn genym ei chroesawu yn ol. A dymunwn o'n calonau i'r ddau hir oes a phob dedwyddyd tra ar v ddaear hon, a Nef y gogoniant yn gartref tragwyddol ar derfyu eu t;aiti).-O.D.

Advertising

ARGRAFFU RHAD, CYFLYM, A DESTLUS YN SWYDDFA'R LLAN."